Nhận thức về Chủ nghĩa Tư bản hiện đại

Bởi tronbokienthuc

Nghe âm thanh tại đây

Thứ nhất, cần xem xét Chủ nghĩa Tư bản trong bối cảnh thời đại chúng ta

C.Mác và Ph. Ăngghen đã đưa ra một dự báo có sức thuyết phục cao về đặc thù không vĩnh hằng của Chủ nghĩa Tư bản ngay khi nó đang còn non trẻ và tràn trề nhựa sống. V.I. Lê nin cũng đã có những phát kiến mới vào thời gian chính sách tư bản thể hiện đường nét tiên phong của sự rạn nứt và tín hiệu cằn cỗi. Lê nin tiên đoán năng lực Open ” cơn đau đẻ ” cho một xã hội mới, Người đưa ra Kết luận quan trọng : Chủ nghĩa Tư bản có vẻ như đã tăng trưởng tới tột cùng, còn ánh rạng đông của Chủ nghĩa Xã hội thì mở màn loé sáng. Sự dự báo đó đã đúng. Thế giới đã đổi khác .

Nhưng Chủ nghĩa Tư bản ở những năm đầu của thế kỷ XXI đã nổi lên những hiện tượng mới, không như cách nhìn cũ của chúng ta. Chủ nghĩa Tư bản tỏ ra vẫn còn sức sống nhất định. Mâu thuẫn nội tại của Chủ nghĩa Tư bản hiện không quyết liệt đến mức dẫn tới tình thế cách mạng.

Trước tình hình ấy, 1 số ít người đã sai lầm đáng tiếc gắn nó với đặc thù tiên nghiệm của quan điểm Mác xít – Lêninnít. Họ cho rằng, sự dự báo về buổi hoàng hôn của Chủ nghĩa Tư bản là quá sớm, những lý giải về sự diệt vong của nó là sai lầm đáng tiếc. Cũng có người lại coi những dịch chuyển của Chủ nghĩa Xã hội, cũng như những biến hóa của Chủ nghĩa Tư bản lúc bấy giờ là ngẫu hứng của lịch sử dân tộc .
Thực ra, nếu tính đến những kinh nghiệm tay nghề lịch sử vẻ vang và những thực tiễn đang diễn ra của thời đại, thì mọi bộc lộ của Chủ nghĩa Tư bản hiện đại đều hoàn toàn có thể cắt nghĩa. Chủ nghĩa Tư bản vẫn còn sống sót. Điều này không có gì khó hiểu. Dù tất cả chúng ta lấy điểm xuất phát của nó là tiến trình công trường thi công bằng tay thủ công vào nửa cuối thế kỷ XVI, thì chính sách tư bản đến nay cũng mới sống sót khoảng chừng trên 450 năm, như vậy chưa phải đã lâu nếu so sánh với thời hạn sống sót của chính sách phong kiến, và trước đó là của chính sách chiếm hữu nô lệ. Bởi vậy, thái độ nôn nả, mong đợi sự diệt vong nhanh chóng của chính sách tư bản là thiếu địa thế căn cứ lịch sử dân tộc .
Một điều nữa tất cả chúng ta cũng cần quan tâm : Chúng ta quả thật chưa đánh giá hết năng lực co và giãn của cơ cấu tổ chức kinh tế tài chính tư bản chủ nghĩa, cũng như tính linh động của những người kinh doanh thương mại tư bản biết di động, tiến thoái, đồng thời vẫn còn giữ được vị trí của họ. Chủ nghĩa Tư bản hiện đại đã đi rất xa trong quy trình toàn cầu hoá sản xuất xã hội và nhất thể hoá kinh tế tài chính. Sự điều tiết của tư bản tư nhân so với những quy trình kinh tế tài chính quyện chặt với sự điều tiết của nhà nước tư sản trải qua công cụ lao lý – hành chính – kinh tế tài chính – xã hội rất là phong phú. Một chính sách siêu quốc gia đặc biệt quan trọng, có công dụng điều tiết xích míc chính trị và kinh tế tài chính của Chủ nghĩa Tư bản, đã được thiết lập. Mặc dù chính sách này chưa hoàn hảo, nhưng nó cũng đã góp thêm phần xử lý 1 số ít trục trặc của Chủ nghĩa Tư bản .

Vì vậy, khi đánh giá Chủ nghĩa Tư bản hiện đại, cần cân nhắc cả hai mặt. Một mặt, đúng là những khuyết tật của nó, những mâu thuẫn của nó, những cặn bã của nó, vẫn chưa mất đi. Nhưng mặt khác, năng lực phát triển và tự cải tạo của nó, khả năng thích ứng của nó với điều kiện mới, rõ ràng không nhỏ.

Thứ hai, về việc điều chỉnh của Chủ nghĩa Tư bản

Nói đến kiểm soát và điều chỉnh của Chủ nghĩa Tư bản, thứ nhất cần nhất trí việc kiểm soát và điều chỉnh hình thức và khoanh vùng phạm vi thống trị của nó. Không nên khẳng định chắc chắn rằng lúc bấy giờ, khoanh vùng phạm vi thống trị của Chủ nghĩa Tư bản bị thu hẹp. Sau cuộc chiến tranh quốc tế thứ hai, do sự đổi khác điều kiện kèm theo chính trị và kinh tế tài chính quốc tế, đặc biệt quan trọng do nhiều nước thuộc địa và phụ thuộc vào giành được độc lập chính trị, mạng lưới hệ thống thuộc địa cũ đã bị sụp đổ .
Nhưng những nước đế quốc đã thực thi chủ trương thực dân mới, vẻ bên ngoài công nhận độc lập chính trị của những nước vốn là thuộc địa, nhưng trên thực tiễn, đã dùng mọi thủ đoạn để trấn áp gián tiếp những nước này về kinh tế tài chính và chính trị. Xuất khẩu hàng hoá, xuất khẩu tư bản, cho vay, việc trợ …. là những thủ đoạn quan trọng để những nước đế quốc lan rộng ra sự xâm nhập vào những nước đang tăng trưởng. Phạm vi khống chế của Chủ nghĩa Tư bản, về thực ra, chưa giảm mà có phần tăng lên, nhất là sau những dịch chuyển ở Liên Xô trước đây và ở Đông Âu. Tất nhiên, sự khống chế và thống trị của Chủ nghĩa Tư bản lúc bấy giờ khác trước nhiều .

Yếu tố nữa cần nhận rõ là việc điều chỉnh để kéo dài sự tồn tại của Chủ nghĩa Tư bản, mà trọng tâm là điều tiết kinh tế, là sự can thiệp của nhà nước tư sản vào các quá trình kinh tế – xã hội để tạo điều kiện cho sự phát triển của lực lượng sản xuất và sự thích nghi của những quan hệ sản xuất. Việc điều chỉnh ở đây xuất phát từ bản thân chế độ tư bản là chính. Chủ nghĩa Tư bản phải cố gắng tự giải quyết một phần mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất cùng những di chứng của nó trong lòng xã hội tư sản.

Tất nhiên, cũng cần phải hiểu mặt khác là, Chủ nghĩa Tư bản phải tự kiểm soát và điều chỉnh còn do nguyên do bên ngoài, do điều kiện kèm theo quốc tế đã đổi khác ; sự Open và tăng trưởng không ngừng của Chủ nghĩa Xã hội, sự sụp đổ nhanh gọn của mạng lưới hệ thống thuộc địa đã làm cho Chủ nghĩa Tư bản không hề sống sót tự nó nữa mà phải vì nó, muốn sống sót được, buộc nó phải khác đi .

Nguồn gốc và hình thức của việc điều chỉnh của Chủ nghĩa Tư bản còn liên quan chặt chẽ với những nét đặc trưng của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật trong giai đoạn hiện nay. Giai cấp tư sản và chính phủ của nó phải cố gắng giải quyết một vấn đề kinh tế trọng tâm do cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật đặt ra; nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm và hiệu quả sản xuất; tổ chức lại khu vực nhà nước rộng lớn để mở rộng môi trường cạnh tranh; giảm bớt mọi chi phí xã hội, kể cả những chi phí thiết yếu; kích thích các nguyên tắc tư bản chủ nghĩa hoạt động có hiệu lực.

Sự đổi khác phương pháp kiểm soát và điều chỉnh ở những nước tư bản chủ nghĩa phản ánh xu thế thích nghi của Chủ nghĩa Tư bản quốc tế trước tình hình mới. Trong mọi trường hợp, việc xử lý những yếu tố gay cấn của Chủ nghĩa Tư bản đều được vấn đáp bằng ngân sách lấy từ túi dân nghèo trong nước hoặc từ những nước chậm tăng trưởng. Đó cũng là quy luật của Chủ nghĩa Tư bản .

Thứ ba, về mâu thuẫn cơ bản của Chủ nghĩa Tư bản

Một trong những góp sức quan trọng của C.Mác là vạch rõ xích míc cơ bản của Chủ nghĩa Tư bản ; xích míc giữa hình thức chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa với sự xã hội hoá cao của sức sản xuất. Đúng là kinh tế tài chính tư bản chủ nghĩa có những xích míc nóng bức và xã hội có nhiều đối kháng nghiêm trọng. Nhưng tới nay, chưa thể khẳng định chắc chắn rằng những xích míc nóng bức đó là liên tục liên tục và ngày càng có xu thế tăng lên. Về cả hai mặt của xích míc cơ bản nói trên cũng đã có những biến hóa nhất định .

Thay đổi hình thức sở hữu: Sự phát triển của cơ chế chiếm hữu tư nhân từ thời tự do cạnh tranh đã dần được thay thế bằng cơ chế kinh tế có mang những yếu tố kế hoạch đáng kể. Chủ nghĩa Tư bản hiện đại phải được nhìn nhận như một thực tế, trong đó sự phát triển của lực lượng sản xuất được thực hiện, các hình thức truyền thống của quan hệ sản xuất đã đan xen với các hình thức độc quyền nhà nước được sản sinh bởi quá trình xã hội hoá sản xuất. Đó chính là sự thống nhất phức tạp giữa điều chỉnh và thị trường, giữa chế độ quản lý kinh tế hỗn hợp.

Trong tiến trình xuyên quốc gia hoá và toàn cầu hóa nền kinh tế, trong việc các nhà nước tư bản tìm kiếm các biện pháp điều tiết nền kinh tế, hình thức sở hữu tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất đã có những thay đổi đáng kể, quan hệ sản xuất ở các nước tư bản chủ nghĩa đã được xã hội hoá hơn trước, vì thế, trong một chừng mực nhất định, có sự thích ứng hơn với sự phát triển của lực lượng sản xuất. Ngày nay, mâu thuẫn giữa tính chất xã hội của sản xuất với hình thức chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa đương nhiên là vẫn tồn tại và có những mặt gay gắt nhưng ở mặt khác, mâu thuẫn đó không còn những đường nét và ranh giới rõ ràng như trước. Trong Chủ nghĩa Tư bản hiện đại, nhà nước tư sản chiếm hữu và phân phối từ 30% – 60% thu nhập quốc dân. Đây không đơn thuần là sự chiếm hữu tư nhân nữa, mà phần nào đã mang tính chất xã hội.

Tuy nhiên, tất cả chúng ta cũng cần nhận rõ, mặc dầu Chủ nghĩa Tư bản có phần thành công xuất sắc nhất định trong điều tiết kinh tế tài chính nhưng cũng chỉ là thành công xuất sắc nhất thời. Mâu thuẫn cố hữu của Chủ nghĩa Tư bản không hề biến hóa. Cuộc khủng hoảng cục bộ kinh tế tài chính toàn thế giới vừa mới qua đã khẳng định chắc chắn điều đó .

Thay đổi từ phía những người lao động. Khác với những năm cuối thế kỷ vừa qua, hiện nay giai cấp công nhân ở các nước tư bản chủ nghĩa phát triển, phần đông đã trả công theo giá trị sức lao động. Sở dĩ như vậy vì giai cấp tư sản có thể dùng một phần siêu lợi nhận để mua chuộc; vì phong trào công nhân có tổ chức chặt chẽ trở thành một lực lượng hùng mạnh là đối trọng đáng kể đối với giai cấp tư sản; vì để mở rộng sản xuất, Chủ nghĩa Tư bản cũng rất cần tăng số “cầu” của dân cư, tăng quy mô tiêu dùng cá nhân. Những điều này dẫn tới sự thay đổi đáng kể trong đời sống những người lao động ở các nước tư bản chủ nghĩa phát triển. Tình trạng nghèo khổ vẫn còn, nhưng không phải phổ biến ở phần lớn những người công nhân làm thuê; đang phát triển một cách tự phát cái mà Lê nin gọi là “ý thức công liên chủ nghĩa”, không cảm thấy trực tiếp ách áp bức của hệ thống tư bản chủ nghĩa.

Như vậy, nếu nhìn nhận một cách trực quan, Chủ nghĩa Tư bản hiện đại đã khoác trên mình nó một bộ áo cánh mới và bộ áo cánh đó đã phần nào che đậy được một số ít khuyết tật cố hữu của Chủ nghĩa Tư bản. Tuy nhiên, Chủ nghĩa Tư bản dầu sao vẫn là Chủ nghĩa Tư bản với thực chất xã hội mang nặng sự không bình thường, là chính sách đầy rẫy bất công không bình thường, xích míc. Và một điều nữa cần được khẳng định chắc chắn là chính những biến hóa lúc bấy giờ trong lòng Chủ nghĩa Tư bản cùng những thành công xuất sắc nhất thời trong việc tự kiểm soát và điều chỉnh lại tạo những tác nhân và tiền đề mới cho một xã hội tương lai – xã hội phủ nhận Chủ nghĩa Tư bản. Quy luật tăng trưởng xã hội chắc như đinh là như vậy. / .

You may also like

Để lại bình luận